Przestrzenne granice prawa własności nieruchomości

Zgodnie z art. 143 Kodeksu cywilnego w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią. Przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawa do wód. Przy czym jak wynika z brzmienia art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego nieruchomościami gruntowymi są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty). W konsekwencji stosowanie do przywołanych powyżej przepisów, nieruchomość gruntowa jest bryłą ograniczoną płaszczyznami pionowymi przebiegającymi według jej granic na powierzchni ziemi (J. Ignatowicz, J. Stefaniuk, Prawo rzeczowe, LexisNexis 2009, s. 72). Jednakże granice przestrzenne nieruchomości gruntowej sięgają wyłącznie do pewnej wysokości i głębokości, o czym decyduje kryterium społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu. Podkreślić należy przy tym, że granice te określa się odrębnie dla poszczególnych nieruchomości gruntowych. Dlatego też o przestrzennych granicach konkretnego gruntu przesądzają uzasadnione potrzeby jej właściciela, zależne od rodzaju i przeznaczenia jego nieruchomości (T.A. Filipiak, Komentarz do art. 143 k.c. [w:] red. A. Kidyba, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II., opubl. LEX, 2012). Jednakże, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6 stycznia 2005 r. (sygn. III CK 129.04, opubl. LEX nr 150787), społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości nie wyznacza sposób, w jaki z gruntu dotychczas korzystano, ale sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą z gruntu korzystać. W wyznaczonych granicach właściciel może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób.

W granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu właściciel może dokonywać robót ziemnych (np. w celu przeprowadzenia wodociągu, kanalizacji). Jeżeli zaś chodzi o kopaliny znajdujące się w złożach pod powierzchnią ziemi, ich status regulują przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. 2011 r., Nr 163, poz. 981), dalej „Prawo geologiczne i górnicze”, w której określono złoża objęte własnością górniczą; należą do nich w szczególności złoża węgla kamiennego, brunatnego, rud metali, siarki, soli, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych oraz części górotworu położone poza granicami przestrzeni nieruchomości gruntowej, w szczególności znajdujące się w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej (art. 10 ust. 1,2 i 4 w/w ustawy). Złoża kopalin niepodlegające własności górniczej objęte są prawem własności nieruchomości gruntowej (art. 10 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego), jako jej części składowe. Prawo własności górniczej przysługuje Skarbowi Państwa, który może z wyłączeniem innych osób korzystać ze złóż kopalin oraz rozporządzać prawem do nich przez ustanowienie użytkowania górniczego (art. 10 ust. 5 w zw. z art. 12 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego). Kryterium społeczno-gospodarczego przeznaczenia gruntu przesądza również o jego granicach nad powierzchnią, które obejmują tak wyznaczoną przestrzeń wzdłuż granic na powierzchni gruntu.

Jak natomiast wprost stanowi art. 143 zd. drugie Kodeks cywilny, przepis ten nie uchybia przepisom regulującym prawo do wód, a więc przepisom zawartym w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. 2012 r., poz. 145 ze zm.), dalej „Prawo wodne”. Wody stanowią własność Skarbu Państwa, innych osób prawnych albo osób fizycznych (art. 10 ust. 1 Prawa wodnego). Przy czym wody stanowiące własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego są wodami publicznymi (art. 10 ust. 2 Prawa wodnego). Natomiast powierzchniowe wody stojące oraz wody w rowach, znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej, stanowią własność właściciela tej nieruchomości, zaś inne wody, tj. powierzchniowe wody płynące oraz wody podziemne, są wyłącznie własnością Skarbu Państwa (art. 12 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1a Prawa wodnego). Właścicielom gruntów, w których znajdują się wody podziemne, przyznano prawo do korzystania z nich w celu zaspokojenia potrzeb własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego, jest to tzw. zwykłe korzystanie z wody (art. 36 Prawa wodnego). Natomiast zgodnie z art. 36 ust.1 Prawa wodnego każdemu przysługuje prawo do powszechnego korzystania ze śródlądowych powierzchniowych wód publicznych, tj. wód płynących należących do Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego jako właścicieli gruntów, w granicach których wody te się znajdują.

 

Hasła kluczowe:

granice przestrzenne nieruchomości, granice własności, kopaliny, korzystanie z nieruchomości, prawo wodne, społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu

Udostępnij

Skomentuj

Plain text

  • Znaczniki HTML niedozwolone.
  • Adresy internetowe są automatycznie zamieniane w odnośniki, które można kliknąć.
  • Znaki końca linii i akapitu dodawane są automatycznie.
  • Email addresses will be obfuscated in the page source to reduce the chances of being harvested by spammers.
CAPTCHA
To pytanie sprawdza czy jesteś człowiekiem i zapobiega wysyłaniu spamu.